У Брэмене абмеркавалі стратэгію прафсаюзаў па прымяненні артыкула 33 МАП у дачыненні да Беларусі
- 5 февр.
- 5 мин. чтения
30–31 студзеня ў Брэмене адбылася міжнародная прафсаюзная канферэнцыя, якая праводзіцца тут ужо ў чацвёрты раз і традыцыйна аб’ядноўвае сяброў і саюзнікаў незалежных беларускіх прафсаюзаў. Сёлета ў мерапрыемстве ўзялі ўдзел прафсаюзныя лідары, а таксама прадстаўнікі міжнародных і нацыянальных прафцэнтраў з Еўропы, Азіі, Афрыкі і Паўночнай Амерыкі.
Канферэнцыю адкрыў старшыня бременскага аддзялення DGB Хрысціян Вэхзельбаўм. У сваім выступленні ён падкрэсліў значэнне міжнароднай салідарнасці і прыхільнасць прафсаюзнага руху да дэмакратычных прынцыпаў і правоў чалавека.
Праца і ўзаемадзеянне з міжнароднымі інстытутамі
Выканаўчая дырэктарка Salidarnast e.V. Лізавета Мерляк распавяла ўдзельнікам канферэнцыі, якая сабрала каля 50 чалавек, пра дзейнасць арганізацыі ў 2025 годзе. Паводле яе слоў, нягледзячы на насычаны і прадуктыўны год, найважнейшай падзеяй стала вызваленне прафсаюзных братоў, якія сёння знаходзяцца ў Брэмене, — Аляксандра Ярашука і Максіма Сеніка.
«Я вітаю нашых братоў і дзякую ўсім вам, хто спрыяў вызваленню прафсаюзных лідараў з зняволення», — адзначыла Лізавета Мерляк.
Яна таксама падкрэсліла ўклад усіх напрамкаў працы Salidarnast, накіраваных на міжнародны ціск на аўтарытарны рэжым у Беларусі і абарону правоў працоўных.
Прадстаўнік Беларускага кангрэса дэмакратычных прафсаюзаў (БКДП) Максім Пазьнякоў прадставіў падрабязны агляд супрацоўніцтва з Міжнароднай арганізацыяй працы (МАП), а таксама калектыўных дзеянняў дэмакратычных прафсаюзаў на міжнароднай арэне. Ён надаў асаблівую ўвагу рэзалюцыі МАП па Беларусі і прымяненню артыкула 33 Статута МАП. Акрамя таго, Максім Пазьнякоў адзначыў складанасці ўзаемадзеяння з групай наймальнікаў і падкрэсліў нелегітымнасць Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі (ФПБ), а таксама абсурднасць яе прысутнасці ў будынку МАП падчас абмеркавання беларускага пытання.
Паводле яго слоў, прызначэнне Спецыяльнага пасланніка МАП па Беларусі Леліа Бэнтэса Карэа застаецца важным крокам, нягледзячы на тое, што беларускія ўлады адмаўляюцца прызнаваць рашэнні, звязаныя з прымяненнем артыкула 33 Статута МАП.
Прадстаўнік Беларускага кангрэса дэмакратычных прафсаюзаў (БКДП) Максім Пазьнякоў падрабязна спыніўся на супрацоўніцтве з Міжнароднай арганізацыяй працы (МАП) і калектыўных дзеяннях дэмакратычных прафсаюзаў на міжнароднай арэне. Асаблівую ўвагу ён надаў рэзалюцыі МАП па Беларусі і прымяненню артыкула 33 Статута арганізацыі. Асобна Максім Пазьнякоў адзначыў складанасці ўзаемадзеяння з групай наймальнікаў, а таксама падкрэсліў нелегітымнасць Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі (ФПБ) і абсурднасць яе прысутнасці ў будынку МАП падчас разгляду беларускага пытання.
По его словам, назначение специального посланника МОТ по Беларуси Лелио Бентес Корреа остаётся важным шагом, несмотря на то что власти Беларуси не признают решений, связанных со статьёй 33 Устава МОТ.
Пазьнякоў таксама адзначыў актывізацыю працы БКДП з еўрапейскімі палітыкамі ў Бруселі, пашырэнне супрацоўніцтва на ўзроўні ААН і з праваабарончымі арганізацыямі, якія апошнім часам істотна ўзмацнілі ўвагу да парушэнняў правоў працоўных. Пацвярджэннем гэтага стаў даклад Спецыяльнага дакладчыка ААН Нілса Муйжніекса аб сітуацыі з правамі чалавека ў сферы працы і занятасці ў Беларусі.
Важным элементам гэтай працы застаюцца трохбаковыя кансультацыі па выкананні рэкамендацый МАП, якія сёння фактычна прасоўваюцца выключна па ініцыятыве прафсаюзаў.
«Режим Лукашенко выбрал людоедскую стратегию — по сути, торговлю людьми, политическими заложниками в обмен на экономические выгоды и смягчение санкций», — подчеркнул Позняков.
На заканчэнне ён адзначыў, што ва ўмовах нестабільнага і разбалансаванага свету менавіта прафсаюзы застаюцца адной з ключавых апораў дэмакратыі, за якую неабходна трымацца ўсім, хто падзяляе каштоўнасці свабоды і салідарнасці.
Сведчанні рэпрэсій і ўмовы ўтрымання палітвязняў
Адной з найбольш эмацыйных і напружаных панэляў канферэнцыі стаў блок, прысвечаны палітычным зняволеным. У ім выступілі намеснік старшыні БКДП Сяргей Антусевіч, старшыня БКДП Аляксандр Ярашук і актывіст Беларускага незалежнага прафсаюза Максім Сенік. Усе трое прайшлі праз працяглае зняволенне ў калоніях і турмах.
Выступоўцы гаварылі пра маштабныя рэпрэсіі ў Беларусі, якім падвяргаюцца не толькі прафсаюзныя лідары і актывісты, але і значная частка грамадства — усе, хто прытрымліваецца дэмакратычных поглядаў або адкрыта выступіў супраць агрэсіі Расіі супраць Украіны. Паводле дадзеных праваабаронцаў, у краіне налічваецца больш за тысячу палітычных зняволеных, аднак рэальная колькасць ахвяр рэпрэсій значна большая.
Сяргей Антусевіч падкрэсліў, што не ўсе зняволеныя трапляюць у спісы праваабарончых арганізацый, а значыць, поўны маштаб рэпрэсій дагэтуль застаецца невядомым. Ён адзначыў, што каля 10% усіх зняволеных у беларускіх калоніях і турмах адносяцца да катэгорыі так званых «жоўтабірачнікаў» — палітычных зняволеных, якіх адміністрацыя пазначае спецыяльнымі жоўтымі біркамі.
Гэтая катэгорыя зняволеных падвяргаецца асабліва жорсткаму абыходжанню: сістэматычнаму ціску, фізічнаму і псіхалагічнаму гвалту, прыніжэнням і катаванням з боку адміністрацыі.
«Наша барацьба не завершыцца да таго часу, пакуль за кратамі ў Беларусі не застанецца ніводнага палітычнага зняволенага», — заявіў Сяргей Антусевіч.
Вызвалены ў 2025 годзе лідар БКДП Аляксандр Ярашук у сваім выступленні адзначыў, што сталінская сістэма ГУЛАГу ў Беларусі фактычна ніколі не спыняла свайго існавання і будзе захоўвацца да таго часу, пакуль існуе цяперашні рэжым.
«Калі я ўпершыню пасля вызвалення выразна ўбачыў сябе ў люстэрку, я жахнуўся ад таго, як выглядаў. У мяне было адчуванне, што я прыбыў з Асвенціма», — падзяліўся сваімі ўражаннямі Ярашук. Ён таксама падкрэсліў, што смерць палітычнага зняволенага Вітольда Ашурка ў шклоўскай калоніі стала пераломным момантам: «Калі б не яго гібель, многія з нас проста не дажылі б да сённяшняга дня. Па сутнасці, ён выратаваў іншых».
Максім Сенік, вызвалены менш за два месяцы таму, распавёў пра катаванні і здзекі, праз якія яму давялося прайсці ў зняволенні. Паводле яго слоў, трапленне ў беларускую турму азначае пастаянную пагрозу падаўжэння тэрміну пакарання: рэжым сістэмна выкарыстоўвае артыкул 411 Крымінальнага кодэкса, які часта ўжываецца ў дачыненні да палітычных зняволеных для ціску і спробаў зламаць іх волю.
Міжнародная салідарнасць і досвед прымянення артыкула 33 МАП
Міжнародны блок канферэнцыі быў прысвечаны практычным дзеянням глабальнага прафсаюзнага руху і міжнароднай салідарнасці ў барацьбе за вызваленне палітычных зняволеных у Беларусі, а таксама прымяненню артыкула 33 Статута МАП.
Выканаўчая дырэктарка Solidarity Center Шона Бэйдар-Блаў у сваім выступленні падкрэсліла, што практыка, пры якой рэжым Лукашэнкі фактычна гандлюе людзьмі і палітычнымі закладнікамі, з’яўляецца жахлівай. Яна выказала падзяку Аляксандру Ярашуку і Максіму Сеніку за іх мужнасць і стойкасць, адзначыўшы, што Solidarity Center на працягу многіх гадоў паслядоўна падтрымлівае дэмакратычныя прафсаюзы Беларусі. Паводле яе слоў, арганізацыя застаецца прыхільнай мэце вызвалення ўсіх палітычных зняволеных і поўнага прымянення артыкула 33 Статута МАП у дачыненні да Беларусі.
Важным элементам дыскусіі стаў міжнародны досвед прымянення артыкула 33. Прадстаўнікі незалежных прафсаюзаў М’янмы (IWFM) падзяліліся сваім досведам, адзначыўшы, што дадзены артыкул прымяняўся ў дачыненні да іх краіны двойчы і, як паказала практыка, можа быць дзейсным інструментам ціску. Яны таксама звярнулі ўвагу на тое, што аўтарытарныя рэжымы М’янмы, Беларусі, Расіі і Кітая сёння цесна ўзаемадзейнічаюць і падтрымліваюць адзін аднаго, што робіць міжнародную салідарнасць прафсаюзаў асабліва неабходнай. Паводле іх слоў, толькі сумеснымі намаганнямі можна супрацьстаяць рэжымам, якія імкнуцца знішчыць сваіх апанентаў.
Прадстаўніца нідэрландскага прафсаюзнага аб’яднання FNV Гезіна Хогстын, а таксама прадстаўнікі італьянскіх прафсаюзаў распавялі пра свой досвед працы ў трохбаковым фармаце з удзелам прафсаюзаў, наймальнікаў і ўрадаў сваіх краін з мэтай прасоўвання прымянення артыкула 33 Статута МАП у дачыненні да Беларусі. Аналагічная праца вядзецца і ў іншых краінах — Швецыі, Літве, Германіі, Нарвегіі, Аўстрыі, Польшчы і Францыі. Прадстаўнікі прафсаюзаў гэтых дзяржаў падзяліліся прыкладамі палітычнага і прафсаюзнага ціску на нацыянальным і міжнародным узроўнях.
Міжнародная юрыстка Salidarnast e.V. Марыя Жарылоўская распавяла пра сістэмную працу арганізацыі са структурамі ААН, праваабарончымі механізмамі і міжнароднымі партнёрамі, якія выступаюць саюзнікамі ў абароне фундаментальных правоў працоўных і прыцягненні ўвагі да сітуацыі ў Беларусі.
Завяршаючы блок, Максім Пазьнякоў падкрэсліў, што ключавая задача прафсаюзаў ва ўсім свеце сёння — не дазволіць дыктатарскім рэжымам узяць верх, нармалізаваць рэпрэсіі і ператварыць парушэнні правоў чалавека ў «новую норму» міжнародных адносін.
Другі дзень канферэнцыі быў прысвечаны практычнаму планаванню працы на 2026 год з акцэнтам на далейшае прымяненне артыкула 33 Статута МАП у дачыненні да Беларусі. Удзельнікі абмеркавалі каардынацыю дзеянняў на нацыянальным і міжнародным узроўнях, узаемадзеянне з прафсаюзамі, урадамі і міжнароднымі арганізацыямі, а таксама крокі, накіраваныя на ўзмацненне ціску на рэжым Лукашэнкі з мэтай вызвалення ўсіх прафсаюзных і палітычных зняволеных і аднаўлення фундаментальных правоў працоўных у Беларусі.
Read in rus
